Philips: Let’s….

Met de kop “Corruptie bij Philips Polen” opende het FD op FD.nl gisteren. Het FD, dat in het bezit is van onderzoeksmateriaal van het openbaar ministerie in Polen, meldt dat Philips Medical in Polen verdacht wordt van het betalen van smeergeld. Het bedrijf zou via een steekpenningenfonds ziekenhuisdirecteuren betalen in ruil voor de aanschaf van Philips-apparatuur. Drie oud-Philipsmedewerkers staan terecht voor beschuldiging van omkoping. Ook een aantal van de ziekenhuisdirecteuren mag zich voor de rechter verantwoorden.

Hoe kan je zo stom zijn? Philips dat graag wil meespelen in de wereld van medische apparatuur, heeft een beursnotering in de Verenigde Staten en valt daarmee onder de Foreign Corrupt Practices Act. Hierdoor kan Philips in de VS voor omkoping waar ook ter wereld worden veroordeeld. Zo mocht Siemens in 2008 $ 800 miljoen afdragen, nadat het bedrijf was vervolgd wegens corruptie in Argentinië, Bangladesh en Venezuela. Philips was hierdoor bekend met de mogelijke gevolgen. Een onderneming als Philips is op haar website heel helder over omkoping en verwoordt dit ook in zijn code of conduct. Het is met name het omkopingsaspect, overigens ten koste van de burger die braaf zijn zorgverzekering betaalt, dat me intrigeert. En hoe wijdverspreid is die omkoping dan?

Uit het bericht in op FD.nl is op te maken dat de Poolse justitie zich focust op ruim twintig gevallen van omkoping in het zuiden van het land. Het dossier bevat echter veel aanwijzingen dat Philips ook elders in Polen steekpenningen betaalde en dat de Duitse Philips-vestiging bij deze praktijk betrokken was. Kulig, de klokkenluider, hielp tussen 2000 en 2006 twee Philips-directeuren contant geld vrij te maken, waarmee ziekenhuisdirecteuren werden omgekocht en de Philips-directeuren zichzelf premies toekenden.  Hij wist niet of de Philips leiding in Nederland ergens van af wist.

En dat laatste brengt het toch wel weer erg dicht bij huis. De meeste inkopers in ziekenhuizen kennen wel één of meerdere verhalen over specialisten die komen vragen hoe ze het beste kunnen omgaan met een betaling van een leverancier voor ‘geleverde diensten’.  Zelf ben ik bekend met twee gevallen van omkoping van juist weer inkopers in Nederlandse ziekenhuizen over de afgelopen jaren, welke ook tot ontslag hebben geleid. Voor de duidelijkheid: in beide gevallen betrof het niet Philips. Wat ik ermee wil aangeven is dat omkoping of malafide handelingen op meer plekken voorkomt dat je denkt en er niet eens altijd sprake is van te kwader trouw handelen. Waar ik wel voor pleit is (interne) regelgeving die ziekenhuizen er toe dwingt om volledig transparant te moeten zijn ten aanzien van hun inkopen.

Advertenties

Wie is de Groene Sint?

Met een briljante actie heeft Oxfam Novib afgelopen Sinterklaas, de Groene Sint gelanceerd. Bijna iedere grote winkelketen kreeg om zijn oren dat de chocolade letters niet eerlijk zijn. Resultaat, binnen 1 jaar, is dat 22 van de 23 miljoen verkochte chocoladeletters in Nederland geheel of gedeeltelijk gemaakt zijn van eerlijke en duurzame cacao. Dit is een groei in één jaar van 15 naar 95 procent. Dit meldt stichting Milieunet. Droste is overigens het zwarte schaap van de producenten, Aldi van de detaillisten (zie figuur 1). Zoals ik al eerder betoogde (zie blog: Zorg schittert door afwezigheid) is Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen / Inkopen (MVO/MVII) nog niet echt doorgedrongen tot de bestuurskamers van ziekenhuizen en VV&T. In mijn queeste om de zorg te doordringen van de nut en noodzaak van MVI wil ik in dit blog ingaan op de Groene Sint van de zorg. Ik doe een voorstel, maar nodig u van harte uit om ook uw ideeën te delen.

Op de eerste plaats moet MVI de kern van de zorg raken. De grootste inkoopcategorie in de zorg zijn geneesmiddelen. Overigens niet alleen in de ziekenhuizen en verpleeghuizen maar juist ook in de thuissituatie. Feit is dat de arts een geneesmiddel voorschrijft welke dient te worden ingekocht. Wat is er dan mis met een geneesmiddel, het helpt je toch beter worden? Een logische vraag die je overigens ook over een chocoladeletter kunt stellen, die chocoladeletter is toch gewoon lekker? Bij de chocoladeletter moeten wij stroomopwaarts kijken om de problemen te ontdekken. Vorig jaar was maar liefst 85 procent van alle in Nederland verkochte chocoladeletters ‘fout’ (lees: niet afkomstig van kleine duurzaam opererende cacaoboeren die een eerlijke prijs voor hun producten krijgen. Honderdduizenden cacaoboeren en hun gezinnen zijn daarvan de dupe. Zij krijgen geen eerlijke prijs voor hun product en moeten werken onder slechte arbeidsomstandigheden. Voor geneesmiddelen kunnen we ook stroomopwaarts kijken en dan tot de conclusie komen dat voor sommige geneesmiddelen dierproeven worden gebruikt om de werking te testen. Je kan hier ethische bezwaren tegen hebben maar misschien is het interessanter om te kijken wat er stroomafwaarts in de keten gebeurt.

Het RIVM stelt in haar rapport “Geneesmiddelen in bronnen voor drinkwater” uit 2008 dat geneesmiddelen regelmatig worden aangetroffen in oppervlaktewater en soms ook in drinkwater. De aangetroffen concentraties zijn zo laag dat er geen gezondheidseffecten zijn te verwachten op dit moment. Het gaat hier met name om geneesmiddelen die langdurig en door grote groepen mensen worden gebruikt zoals de anti-conceptiepil, hart- en vaatmiddelen, antidepressiva, anti-epileptica,  antibiotica, maagzuurremmers en pijnstillers. De geneesmiddelen komen in het oppervlaktewater doordat wij deze uitscheiden in onze urine enzovoort. Feit is dat er steeds meer van deze geneesmiddelen in ons drinkwater terecht komen. Dit zijn middelen die je als je gezond persoon nou niet bepaald wil binnenkrijgen. Het is daarmee net zoiets geworden als meeroken. Je wordt dus minder gezond doordat je medicijnen meeslikt.

Nu kunnen we de farmaceutische industrie hiermee confronteren. Het Green Pharmacy-concept richt zich op zowel een milieuvriendelijke productie van geneesmiddelen (proces) als op de productie van milieuvriendelijke geneesmiddelen (product). Volgens de farmaceutische industrie wordt bij het ontwerp van geneesmiddelen steeds vaker rekening gehouden met milieuaspecten zoals een goede afbreekbaarheid. Het RIVM verwacht niet eerder dan binnen 25 jaar effect van dit concept. Gezien de machtige industrielobby heb ik niet de illusie dat wij hier, naar analogie van de Groene Sint, net zo snel succes kunnen boeken. Laten we de zorg dus eens verantwoordelijk stellen voor minder gezonde mensen, zoiets als je eigen klandizie creëren. Ben benieuwd wat de reactie wordt op de Groene Apotheker en wie de zwarte Piet krijgt toegespeeld.

Zorg schittert door afwezigheid

Hoewel de zorg in zich zelf een maatschappelijke functie vervult kan je vraagtekens stellen bij het maatschappelijk verantwoord ondernemen van ziekenhuizen en inkoop in het bijzonder. De focus van inkoop is voornamelijk gericht op kosten besparen ten einde meer zorg te kunnen leveren. Op zich is deze houding te billijken ware het niet dat door deze instelling juist innovaties die nog meer kosten kunnen besparen niet worden gestimuleerd. Deze laatste opmerking is in lijn met de opmerkingen van Gerard Kleisterlee (CEO, Philips) op het Sustainable Supply Chains congres van 2 juni j.l..

Volgens Kleisterlee wordt het huidige Nederlandse zorgsysteem, en trouwens ook dat van andere landen, onhoudbaar als steeds meer mensen behoefte krijgen aan zorg terwijl er juist minder capaciteit beschikbaar is om deze zorg te bieden. Hij zoekt de oplossing in het toepassen van supply chain management-principes in de zorg. In dit kader is het interessant om je te realiseren dat sinds 2008 de NHS in Engeland een heel duidelijk Maatschappelijk Verantwoord Inkoopbeleid (MVI) voert. Dit zou impliceren dat in Engeland de ziekenhuizen door MVI nog beter instaat zijn om kosten te besparen en de zorg betaalbaar te houden.

Het is nog te kort dag om de resultaten van de Engelse ziekenhuizen te beoordelen maar het is zeker iets dat ik zal blijven volgen. Terug naar de Nederlandse ziekenhuizen: Bij een inventarisatie van de Nederlandse ziekenhuizen, uitgevoerd door Coppa Consultancy, bleek dat een aantal ziekenhuizen een aantal contracten hadden met Max Havelaar koffie, recycled cartridges et cetera. Het ontbrak aan een duidelijk doorgevoerd Maatschappelijk Verantwoord Inkoopbeleid. In dit kader moet wel de opmerking worden geplaatst dat het UMC Utrecht, als enig ziekenhuis, serieus met dit onderwerp bezig is. Er is hier echter wel sprake van de uitzondering die de regel bevestigd.

Er spelen twee parameters een rol bij het al dan niet hebben en uitvoeren van een MVI-beleid. Op de eerste plaats is dat de ethische vraag: wil ik goederen of diensten betrekken van leveranciers die belastend zijn voor mensen of het milieu? Past een dergelijke keuze (al dan niet bewust) in de strategie van een ziekenhuis. Medewerkers in de zorg zijn vaak bijzonder maatschappelijk betrokken en verwachten eenzelfde vanzelfsprekende houding van hun werkgever. De tweede parameter heeft betrekking op het kostenaspect. Is Maatschappelijk Verantwoord Inkopen een kostenpost, budgetneutraal of juist de aanjager om de zorg betaalbaar te houden?  Vanuit de optiek van Gerard Kleisterlee zouden er dus innovaties moeten zijn die voortkomen uit het maatschappelijk verantwoord denken van toeleveranciers. Eén van de innovaties waarnaast  Philips ook Achmea, , TNO en fluent aan werken is E-cardiocare.

E-cardiocare is een eHealth dienst voor patiënten met chronisch hartfalen. E-cardiocare speelt in op controle en begeleiding van deze patiënten, door hen zorg op afstand te verlenen. Bij de patiënt thuis wordt een kastje aangesloten op TV en internet, waardoor dagelijks bloeddruk, gewicht en hartslag automatisch kunnen worden doorgestuurd naar het ziekenhuis. Op waarden buiten de norm kan zo snel en adequaat worden gereageerd. Naast deze controlefunctie, voorziet e-cardiocare ook in de begeleiding van de patiënt, door bijvoorbeeld het geven van instructiefilmpjes. Check voor een verdere toelichting http://bit.ly/cCqc7h.

Het voorbeeld heeft betrekking op een innovaties die direct bijdraagt aan betere zorg. Er zijn nog veel meer voorbeelden aan te dragen door leveranciers, die kunnen bijdragen aan kostenverlaging, mitsdien dit ook door ziekenhuizen wordt geëist.

Moeten ERP systemen MVI ondersteunen?

Producenten staan onder een steeds groter wordende druk om hun impact op het milieu te documenteren, Deze druk komt in de VS voornamelijk uit de private hoek waar dit West Europa met name komt uit het publieke domein. Grote producenten vragen hun leveranciers steeds vaker om hun impact op het milieau vast te leggen in documenten als onderdeel van een Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen programma. De focus beperkt zich niet alleen tot de wel bekende CO2 uitstoot maar richt zich ook op waterverbruik, uitstoot van andere broeikasgassen et cetera. Om al deze gegevens vast te leggen wordt de laatste tijd een discussie gevoerd of ERP systemen deze informatiestroom moet faciliteren. In mijn blog geef ik mijn mening over de nut en noodzaak van deze vraag door stil de staan bij het controle versus vertrouwen model. Klik hier om het volledige Engelstalige blog te lezen