370 miljoen euro aan smeergeld

Willen Nederlandse  ziekenhuizen zaken doen met bedrijven die smeergeld betaald hebben? The New York Times onthulde gisteren dat farmaceuten als GSK, Merck, Novartis, Sanofi en Roche zaken deden met een reisbureau dat zogenaamde congressen organiseerden om smeergeld te kunnen uitkeren aan artsen en ambtenaren. De Chinese overheid verdenkt GSK ervan om sinds 2007 voor circa 370 miljoen euro aan smeergeld aan artsen en ambtenaren te hebben betaald. De Chinese overheid verwacht dat de Chinese medicijnprijzen 20 tot 30% te hoog zijn omdat de fabrikanten de kosten van het smeergeld ook doorbelasten aan de patiënten.

Nagenoeg alle (en waarschijnlijk alle) Nederlandse ziekenhuizen doen zaken met één of meerdere van boven genoemde firma’s. Een interessante vraag is “Hoe kunnen Nederlandse ziekenhuizen verantwoorden dat zij zaken blijven doen met deze firma’s? Zouden ze ook zaken blijven doen als deze bedrijven Nederlandse artsen of ambtenaren omkopen?” Of als ze artsen van hun eigen ziekenhuis bevoordelen? Gaan we vriendelijker met Nederlandse firma’s om als ze omkopen in het buitenland zoals recentelijk duidelijk werd met Philips in Polen? Waar ligt de grens en besluiten Nederlandse ziekenhuizen om geen zaken meer te doen met bedrijven die zich schuldig maken aan omkoping.

Omkoping is een wijd verbreid probleem waaraan velen zich schuldig maken. Zonder omkoping kunnen wij niet succesvol zakendoen is een veel gebezigde gedachte. Zonder doping kan ik de tour de France nooit winnen heeft menig wielrenner gedacht voordat hij het besluit nam om Epo te gaan gebruiken. Nu geloof ik niet dat het wielrennen ooit vrij zal zijn van valsspelers maar er lijkt een nieuwe generatie te zijn die zonder doping de Tour de France wil winnen. Het idee om schoon schip te maken in het Nederlandse wielrennen door het doen van een bekentenis in ruil voor een relatieve lage straf is niet per definitie een succes geworden maar ik pleit wel voor een nieuw begin. Een openlijke bekentenis zal er wel niet in zitten maar alle firma’s die betrapt worden op omkoping moeten wel gestraft worden en wel diep in de portemonnee.

Ik pleit er voor om een artikel op te nemen in overeenkomsten met leveranciers die er voor zorgdraagt dat als een onderneming die waar dan ook in de wereld veroordeeld wordt wegens omkoping en zij bekent schuld de klant het recht heeft om de overeenkomst per direct te ontbinden en 1 promille van de totale omkoping als direct opeisbare boete mag opleggen welke de leverancier binnen 14 dagen dient te voldoen.

In het geval van GSK kan een individueel ziekenhuis een boete van € 370.000 opeisen bij GSK als GSK de omkoping bekent. Dat heeft impact en kan er toe leiden dat onze leveranciers scherper worden op het voorkomen van dit soort verwerpelijke praktijken.

Om omkoping tegen te gaan moeten Nederlandse ziekenhuizen stoppen met zaken doen met bedrijven die zich schuldig maken aan omkoping en als dat niet haalbaar is op zijn minst een clausule in hun contracten opnemen met een bijbehorende boetebeding.

 

Philips: Let’s….

Met de kop “Corruptie bij Philips Polen” opende het FD op FD.nl gisteren. Het FD, dat in het bezit is van onderzoeksmateriaal van het openbaar ministerie in Polen, meldt dat Philips Medical in Polen verdacht wordt van het betalen van smeergeld. Het bedrijf zou via een steekpenningenfonds ziekenhuisdirecteuren betalen in ruil voor de aanschaf van Philips-apparatuur. Drie oud-Philipsmedewerkers staan terecht voor beschuldiging van omkoping. Ook een aantal van de ziekenhuisdirecteuren mag zich voor de rechter verantwoorden.

Hoe kan je zo stom zijn? Philips dat graag wil meespelen in de wereld van medische apparatuur, heeft een beursnotering in de Verenigde Staten en valt daarmee onder de Foreign Corrupt Practices Act. Hierdoor kan Philips in de VS voor omkoping waar ook ter wereld worden veroordeeld. Zo mocht Siemens in 2008 $ 800 miljoen afdragen, nadat het bedrijf was vervolgd wegens corruptie in Argentinië, Bangladesh en Venezuela. Philips was hierdoor bekend met de mogelijke gevolgen. Een onderneming als Philips is op haar website heel helder over omkoping en verwoordt dit ook in zijn code of conduct. Het is met name het omkopingsaspect, overigens ten koste van de burger die braaf zijn zorgverzekering betaalt, dat me intrigeert. En hoe wijdverspreid is die omkoping dan?

Uit het bericht in op FD.nl is op te maken dat de Poolse justitie zich focust op ruim twintig gevallen van omkoping in het zuiden van het land. Het dossier bevat echter veel aanwijzingen dat Philips ook elders in Polen steekpenningen betaalde en dat de Duitse Philips-vestiging bij deze praktijk betrokken was. Kulig, de klokkenluider, hielp tussen 2000 en 2006 twee Philips-directeuren contant geld vrij te maken, waarmee ziekenhuisdirecteuren werden omgekocht en de Philips-directeuren zichzelf premies toekenden.  Hij wist niet of de Philips leiding in Nederland ergens van af wist.

En dat laatste brengt het toch wel weer erg dicht bij huis. De meeste inkopers in ziekenhuizen kennen wel één of meerdere verhalen over specialisten die komen vragen hoe ze het beste kunnen omgaan met een betaling van een leverancier voor ‘geleverde diensten’.  Zelf ben ik bekend met twee gevallen van omkoping van juist weer inkopers in Nederlandse ziekenhuizen over de afgelopen jaren, welke ook tot ontslag hebben geleid. Voor de duidelijkheid: in beide gevallen betrof het niet Philips. Wat ik ermee wil aangeven is dat omkoping of malafide handelingen op meer plekken voorkomt dat je denkt en er niet eens altijd sprake is van te kwader trouw handelen. Waar ik wel voor pleit is (interne) regelgeving die ziekenhuizen er toe dwingt om volledig transparant te moeten zijn ten aanzien van hun inkopen.

Zorg schittert door afwezigheid

Hoewel de zorg in zich zelf een maatschappelijke functie vervult kan je vraagtekens stellen bij het maatschappelijk verantwoord ondernemen van ziekenhuizen en inkoop in het bijzonder. De focus van inkoop is voornamelijk gericht op kosten besparen ten einde meer zorg te kunnen leveren. Op zich is deze houding te billijken ware het niet dat door deze instelling juist innovaties die nog meer kosten kunnen besparen niet worden gestimuleerd. Deze laatste opmerking is in lijn met de opmerkingen van Gerard Kleisterlee (CEO, Philips) op het Sustainable Supply Chains congres van 2 juni j.l..

Volgens Kleisterlee wordt het huidige Nederlandse zorgsysteem, en trouwens ook dat van andere landen, onhoudbaar als steeds meer mensen behoefte krijgen aan zorg terwijl er juist minder capaciteit beschikbaar is om deze zorg te bieden. Hij zoekt de oplossing in het toepassen van supply chain management-principes in de zorg. In dit kader is het interessant om je te realiseren dat sinds 2008 de NHS in Engeland een heel duidelijk Maatschappelijk Verantwoord Inkoopbeleid (MVI) voert. Dit zou impliceren dat in Engeland de ziekenhuizen door MVI nog beter instaat zijn om kosten te besparen en de zorg betaalbaar te houden.

Het is nog te kort dag om de resultaten van de Engelse ziekenhuizen te beoordelen maar het is zeker iets dat ik zal blijven volgen. Terug naar de Nederlandse ziekenhuizen: Bij een inventarisatie van de Nederlandse ziekenhuizen, uitgevoerd door Coppa Consultancy, bleek dat een aantal ziekenhuizen een aantal contracten hadden met Max Havelaar koffie, recycled cartridges et cetera. Het ontbrak aan een duidelijk doorgevoerd Maatschappelijk Verantwoord Inkoopbeleid. In dit kader moet wel de opmerking worden geplaatst dat het UMC Utrecht, als enig ziekenhuis, serieus met dit onderwerp bezig is. Er is hier echter wel sprake van de uitzondering die de regel bevestigd.

Er spelen twee parameters een rol bij het al dan niet hebben en uitvoeren van een MVI-beleid. Op de eerste plaats is dat de ethische vraag: wil ik goederen of diensten betrekken van leveranciers die belastend zijn voor mensen of het milieu? Past een dergelijke keuze (al dan niet bewust) in de strategie van een ziekenhuis. Medewerkers in de zorg zijn vaak bijzonder maatschappelijk betrokken en verwachten eenzelfde vanzelfsprekende houding van hun werkgever. De tweede parameter heeft betrekking op het kostenaspect. Is Maatschappelijk Verantwoord Inkopen een kostenpost, budgetneutraal of juist de aanjager om de zorg betaalbaar te houden?  Vanuit de optiek van Gerard Kleisterlee zouden er dus innovaties moeten zijn die voortkomen uit het maatschappelijk verantwoord denken van toeleveranciers. Eén van de innovaties waarnaast  Philips ook Achmea, , TNO en fluent aan werken is E-cardiocare.

E-cardiocare is een eHealth dienst voor patiënten met chronisch hartfalen. E-cardiocare speelt in op controle en begeleiding van deze patiënten, door hen zorg op afstand te verlenen. Bij de patiënt thuis wordt een kastje aangesloten op TV en internet, waardoor dagelijks bloeddruk, gewicht en hartslag automatisch kunnen worden doorgestuurd naar het ziekenhuis. Op waarden buiten de norm kan zo snel en adequaat worden gereageerd. Naast deze controlefunctie, voorziet e-cardiocare ook in de begeleiding van de patiënt, door bijvoorbeeld het geven van instructiefilmpjes. Check voor een verdere toelichting http://bit.ly/cCqc7h.

Het voorbeeld heeft betrekking op een innovaties die direct bijdraagt aan betere zorg. Er zijn nog veel meer voorbeelden aan te dragen door leveranciers, die kunnen bijdragen aan kostenverlaging, mitsdien dit ook door ziekenhuizen wordt geëist.